Hiện thực cuộc sống trong tầng lớp chúng ta đang mở cửa, nên có nhiều thay đổi trong từng lớp
Ở tuổi thiếu niên anh bắt đầu mơ viết văn. Anh đã có 23 giải thưởng báo chí (trong đó có nhiều lần giải nhất, giải nhì của giải Báo chí nhà nước và giải báo chí tỉnh thành Hồ Chí Minh), nhưng chỉ mới được một giải nhất văn học.
Đầu năm 1992, Long được anh Huỳnh Bá Thành nhận về làm việc tại báo Công an thành thị Hồ Chí Minh cho đến hiện tại. Đọc truyện ngắn của Lại Văn Long, hiện thực cuộc sống đầy ắp, bề bộn, tiếng nói đương đại, gân guốc, tiết tấu nhanh có tính ẩn dụ rất cao, kết cấu rõ ràng và mạch lạc, những vấn đề tác giả đề cập vẫn còn nguyên tính thời sự. Nhưng anh đã nhận được giải nhất cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ năm 1990-1991 được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến bây chừ sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng.
Anh bắt đầu tích lũy từ những năm đại học và đến năm cuối, thử viết truyện ngắn Màu mận chín được đăng trên báo tuổi xanh chủ nhật.
Cái nghiệp văn học đã chọn anh, đã thành mạng của anh rồi. Ra trường anh công tác ở Ban truyền giáo Tỉnh ủy Lâm Đồng, rồi ngẫu nhiên được gặp Trần Ninh Hồ. Đặc biệt, anh đã tặng tôi tập truyện ngắn Thủy cơ của mình và tiểu thuyết Thạch Đế.
Mạch truyện nhanh, giọng văn chắc và đặc biệt là sự bàng quan trong giọng kể đã mang lại hiệu ứng đầy ấn tượng trong cảm xúc người đọc.
Cái tứ truyện này bắt đầu và kết thúc rất nhanh, bất thần. Bao lăm thân phận con người được anh chia sẻ, sống cùng số phận của họ như chính cuộc thế bề bộn, phức tạp mà vẫn hàm chứa giá trị tốt đẹp và niềm tin vào mai sau của loài người trong trang viết của anh.
Đó là lý do 17 năm sau khi nhận được giải thưởng cuộc thi Truyện ngắn Báo Văn Nghệ 1990 - 1991, anh mới ra mắt được cuốn tiểu thuyết Thạch Đế (Nxb văn chương 2009) và 3 năm sau mới có tập truyện Thủy cơ (Nxb QĐND, 2012) và đến nay chuẩn bị ra cuốn sách thứ ba là tiểu thuyết Người đồ sộ đội mồ kể chuyện.
Chúng ta đang đợi những trang viết mới của anh. Nhưng anh đã nhận được giải nhất, được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến hiện nay sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng.
Từ đó đến nay anh vẫn phải dùng thuốc hàng ngày và không dám làm việc quá sức nữa! Có lúc anh phải thốt lên: “ Tôi viết như đang sống trong một giấc mơ ”. Thế là, anh quyết nghỉ công tác ở Lâm Đồng về Sài Gòn thực hiện giấc mơ viết văn.
Một số tiểu thuyết gần đây có hàm lượng kiến thức triết học cao, ít bạn đọc cảm thụ được. Khi làm báo mà ham mê văn học vẫn như ngọn lửa âm ỉ nhưng anh phải ngưng viết văn, vì công việc làm báo bận rộn quá, chiếm hết thời gian, trí não và cảm xúc của anh.
Trong tập truyện ngắn này, có truyện Kẻ sát nhân lương thiện. Anh đã để cho xúc cảm của mình dồn nén, mạnh mẽ, sẻ chia, đồng cảm và anh đã yêu đến say đắm với số mệnh các nhân vật của mình, chính điều này đã giúp anh thăng hoa trong từng truyện.
Lại Văn Long luôn đau đáu hướng về thân phận của con người, do vậy các nhân vật trong truyện của anh có tính cách số phận khác nhau. Có người cho rằng anh mang triết học và sự uyên thâm của triết học thấm đẫm vào từng trang văn của mình. 1. 2. Hay luật gia Trần Đình Thu - chủ trang Web “Bình chọn thơ hay” đã viết: “20 năm trước Lại Văn Long đã cảnh báo về tranh chấp đất đai, nhà cửa dẫn đến đổ máu trong truyện Kẻ sát nhân lương thiện … Theo tôi, một tác phẩm “sống dai” là tác phẩm thành công… đam mê văn chương tốn nhiều thời kì hơn và khi viết văn thu nhập từ viết báo giảm nhiều.
Đây cũng là một thế mạnh của anh cùng với thiên tài văn chương đích thực đã giúp cho nhà văn Lại Văn Long đại quát, bay cao và thâm trầm có dấu ấn cá nhân riêng, rất riêng.
Có thể coi nhà văn Lại Văn Long có thâm niên sáng tác hơn 20 năm, công việc hàng ngày của anh là làm báo, cuộc sống đời thường của một công chức cũng có thăng trầm cố định nhưng sự say mê văn chương làm cho anh chẳng thể dứt ra như một cái nghiệp, và anh đã định hình một chân dung văn chương rõ ràng, sắc nét. Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”.
Hai mươi lăm tuổi đã có cái nhìn như thế về thời cục … cũng đáng nể (Lời của một nhà phê bình). Tức là đủ để lưu danh, đủ với cõi tục. Suốt thời kì đó anh sống cùng các nhân vật của mình nên lúc nào cũng mơ mòng, nói trước quên sau, nhiều khi chạy xe ngoài đường phải cố trấn tĩnh để tránh tai nạn, ngồi uống cà phê tại Sài Gòn, đôi lúc tôi thấy anh còn lơ đãng như đang suy nghĩ một điều gì đó rất xa lạ và suy nghĩ cùng nhân vật của mình.
Anh tâm tình rằng, cách đây 30 năm, khi đang học lớp 12 ở Trường Phổ thông trung học Đức Trọng, tía dạy văn của anh Nguyễn Văn Hương nay là giám đốc Sở Văn hóa Thể thao - Du lịch Lâm Đồng nói với cả lớp học của anh rằng: “ Việt Nam chưa có tác phẩm phản ảnh trọn hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ”
Anh mê đọc sách từ khi chưa biết đọc chữ, lúc đó chỉ xem tranh trong sách. Tôi thấy anh còn bao nhiêu ủ ấp, bao lăm trăn trở chưa tràn ra được vì bận bịu với công việc làm báo.
Anh ở nhờ nhà bạn, hàng ngày đi giảng triết học, viết báo kiếm sống và viết được thêm ít truyện ngắn đăng trên báo Văn nghệ và một số báo khác. Lúc báo Văn Nghệ đăng Kẻ sát nhân lương thiện, xuất hiện những ý kiến bảo rằng anh không nắm được chủ trương, chính sách về cải tạo và hóa giá nhà… Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”.
Tôi vốn dị ứng với đám đông, hễ cái gì đám đông đổ xô đi tìm đọc, tìm xem thì tôi tránh. Khi viết xong Kẻ sát nhân lương thiện anh gửi cho anh Hồ.
Nhưng trùm cả truyện ngắn của anh là tính nhân bản, nhân văn, ẩn sâu sau mỗi câu, mỗi chữ, đó là khát vọng được sống công bằng. Thủy cơ … là những truyện hay, đã có một cái nhìn dự báo. Tuy nhiên, tôi phải nhận, trong cả 3 cuốn sách đó, khát vọng, tài năng viết văn của anh tụ tập vào truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện.
Khi vụ Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng - Hải Phòng vừa xảy ra, GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên Môi trường đã nói: “Từ lâu rồi giới văn nghệ đã cảnh báo về những thảm họa đất đai trong truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện (trích trang Web RFA ngày 27/1/2012).
Và đến tận hiện tôi vẫn cho rằng đây là một tập truyện hay nhất của anh, dù rằng anh vừa chuẩn bị cho ra đời thêm một tiểu thuyết nữa. Truyện Kẻ sát nhân lương thiện.
Tác giả xứng đáng nhận giải nhất báo Văn nghệ Hội nhà văn Việt Nam. Mãi gần đây, khi về Sài Gòn công tác, tôi gặp anh, thấy anh gần gũi giản dị và tâm thành. Anh Hồ cùng một bạn văn là anh Phạm Khắc Lưu đọc xong viết thư cho anh khen hay. Vào năm 1992, truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện được giải cũng có nhiều ý kiến khác nhau.
Tuy nhiên, đôi chỗ câu chữ sắc sảo đến ác nghiệt. Ngày nay anh đang viết tiểu thuyết Thánh Thi (dự kiến viết 800 đến 1000 trang).
Anh bật mí tác phẩm mới này có đoạn “va chạm” với sex và anh cho rằng chỉ viết sex khi thật cấp thiết, chũm diễn tả bay bổng, nhưng “sạch” và thật nhiều ẩn dụ.
Anh nghe xong nảy khát vọng viết được cuốn sách đó. Nhưng… tuốt luốt chỉ là chuyện nhỏ nếu so với tháng 9/2010, anh vì lao tâm với việc đọc tài liệu, viết văn, ít ngủ nên huyết áp bất ngờ tăng cao rất nguy hiểm, may mà kịp vào bệnh viện. Hiện thực cuộc sống lại ùa vào trang văn của anh.
Có nhẽ bởi thế mà khi đọc lại tập truyện ngắn Thủy cơ rất nhiều người khen hay và đều bị cuốn vào chất đương đại của nó, mạng nhân vật cũng rất nghiệt ngã nhưng tính nhân văn sâu sắc. Những lần tâm tư với nhà văn Lại Văn Long trong lúc trà dư, tửu hậu anh đã phân vua với tôi về cái duyên của mình đến với văn học.
Ẩn dụ dưới trang văn ấy, người đọc có thể nhận làm bộ sâu tình cảm của nhà văn luôn khao khát cái đẹp, căm ghét cái xấu. Văn chương dự báo được tính vượt trước của thời đại, mà một số người đã từng cảnh báo cho rằng chính tác phẩm Kẻ sát nhân lương thiện là tiếng chuông cảnh tỉnh, một lời dự báo, cần thiết của tầng lớp đang biến đổi can hệ đến đất đai là duyên do của mọi xung đột tầng lớp.
Bỏ cây bút thì anh còn biết tựa vào đâu? Đối với một nhà văn, khi không còn sức sáng tạo nữa thì nhà văn ấy đích thực đã chết rồi.
Theo đuổi nghề báo, mà làm được một đôi truyện ngắn như thế cũng đủ. Thành công lớn nhất của Lại Văn Long là truyện của anh quyến rũ, cuốn, nhiều tình tiết sáng tạo, bất ngờ. Tôi đã đọc một mạch hết tập truyện Thủy cơ và hiểu thêm cái lý của đám đông.
Nếu tính về số lượng, anh thấy mình có may mắn trong viết báo hơn là viết văn, nhưng nếu được thêm một giải văn học sẽ làm anh vui hơn nhiều giải báo chí, anh cũng từng tâm tư với tôi như vậy. 3.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét