Một BCTN tốt bao gồm các đặc điểm: kể một câu chuyện về công ty dễ hiểu, hấp dẫn, đại quát bộ mặt và triển vọng của công ty; cung cấp thông tin bổ ích cho nhà đầu tư và những người quan tâm khác; bảo đảm câu chuyện và thông tin đó đáng tin tưởng
Bắt đầu bằng những điều tra về cách thức mà nhà đầu tư, giới phân tách tài chính dùng thông báo trong BCTN và những dụng cụ quan hệ cổ đông khác như thế nào (điều mà nhiều tổ chức nước ngoài đã làm từ lâu), cho đến hỏi thăm những khó khăn mà những người trực tiếp tạo ra BCTN đối diện, chúng ta mới có thể đi đến một góc nhìn rõ ràng chúng ta đang ở đâu, và đã tiến bộ ra sao, còn cách bạn bè xung quanh như thế nào? Nên nhớ rằng, đặc thù của một TTCK nhiều nhà đầu tư nhỏ sẽ cần những chuẩn mực khác với một thị trường nhiều nhà đầu tư lớn.
Bài học của các thị trường đi trước cho thấy cái vòng xoáy đó khôn cùng khó lường khi thanh khoản yếu và khả năng quản trị rủi ro của các tổ chức vận hành kém.
Chúng ta đang xem nó như một thị trường vốn đương đại cần phát triển để cung cấp vốn cho nền kinh tế năng một kênh kiếm “tiền nóng”? Đến việc làm BCTN của DN Dừng lại với những câu hỏi về TTCK nói chung, tôi quay về những câu hỏi đối với BCTN và độ sáng tỏ của thị trường.
Điều bất ngờ là đây là 4 điểm tôi đã đọc được từ luận văn của một bạn sinh viên đại học của tôi năm 2004 về việc tạo thị trường phái sinh chứng khoán ở Việt Nam, và đọc được những luận điểm na ná ở nhiều nơi suốt từ đó đến nay.
Với cá nhân tôi, rất khó để từ những thông báo trong đó nhận ra được nguy mà lại Tập đoàn có thể đối mặt trong lĩnh vực môi trường và điều không may đã xảy ra trong thời gian qua. Liệu đây có phải là một cách để khiến các nhà đầu tư nhỏ sờn lòng trong chuyện đào sâu vào BCTN? Cần bản tính hơn một đôi điểm tản mạn trên đây khi tổng hợp lại thì nó vẽ ra một bức tranh về BCTN khá giống với tổng thể TTCK, đó là chúng ta có một bức tranh hào nhoáng hơn quá khứ, nhưng bản tính bên trong không thay đổi nhiều.
Chả hạn, nếu ai đó đi tìm thông tin về các sản phẩm phái sinh tín dụng hay cho vay thứ cấp trong BCTN của một số nhà băng đã sụp đổ của nước ngoài thì cũng không thấy. Nói cách khác, không ít nội dung trong BCTN chuyển từ dạng không công bố thông báo sang trạng thái “nói chung chung”. Đây là một điều mà nhiều đồng nghiệp của tôi bên này làm nghiên cứu và các khách mời diễn giả từ các doanh nghiệp gọi là… làm cho có, để tuân thủ quy định hoặc cho giống các công ty khác trong khi tính dễ đọc và có hữu ích cho quyết định đầu tư là… gần như số không.
Và quan yếu nhất trong việc thực thi những điều này là thái độ, không phải làm cho có. Tóm lại, nhìn tổng thể, tôi thấy có những chuyển biến đáng kể trong cách mà các CTCK và thị trường vận hành, trong hành vi nhà đầu tư, giới phân tích và giới báo chí theo dõi thị trường. Nhưng hàm chứa trong nó lại là những vấn đề cũ. Báo cáo thường niên tốt nhất 2013 Đối với một nhà đầu tư, nhà phân tích tài chính hay một nhà báo bắt đầu quan tâm tới một công ty mới, mỏng thường niên (BCTN) là một trong nhiều nguồn thông tin mà họ tìm đến, để biết công ty này làm gì, định hướng thế nào, lờ lãi ra sao, được quản lí thế nào? do vậy, BCTN vừa là một công cụ mỏng kết quả nhưng cũng là một phương tiện kể chuyện về công ty cho công chúng.
Các DN đạt giải trong kỳ bình chọn BCTN 2012 Nói đi thì phải nói lại, những vấn đề về tính sáng tỏ thông tin và BCTN không chỉ là của riêng Việt Nam. Đây là khu vực Báo cáo thuộc vùng “màu xám” - thỉnh thoảng những tuyên bố trong đó khó có thể kiểm chứng là nó xác thực hay không. Câu hỏi mà nhiều người có nhẽ quan tâm là BCTN của các công ty niêm yết của Việt Nam đã tiến bộ gì trong các điểm kể trên, và qua đó phản chiếu sự phát triển của TTCK Việt Nam như thế nào? Có khi nào các BCTN của Việt Nam chỉ được làm sao cho đẹp, nhiều hình ảnh, đưa nhiều thông tin chuyên môn lên đó… chỉ để chiêm ngưỡng mà không cần biết nội dung của nó có rõ ràng, dễ hiểu và hữu dụng hay không? Câu đáp có nhẽ phần nào nằm trong những câu chuyện tôi kể sau đây.
Nhưng tôi lại tự hỏi là, một nhà đầu tư nhỏ lẻ liệu sẽ hiểu như thế nào về những biện pháp quản trị rủi ro chung chung được đề cập trong các BCTN kiểu “công ty chủ động tâm tính kỹ lưỡng… (một loạt thuật ngữ chuyên môn)… để hạn chế rủi ro tỷ giá”? Tôi tìm thấy những kiểu mẫu như thế này ở nhiều Báo cáo, vậy chúng cung cấp thông tin gì cho nhà đầu tư? Cung cấp nhiều thông báo hơn không có tức là các thông tin đó dễ đọc, dễ hiểu và hữu ích.
Đó là chưa nói có những thông điệp dùng nhiều thuật ngữ chuyên môn và rắc rối. Tôi điểm qua khoảng 20 công ty trên thị trường và so sánh mỏng của họ từ năm 2005 tới năm 2012, một số trường hợp không có thưa năm 2005 thì bắt đầu từ thưa sớm nhất của họ (chẳng hạn 2007, 2008). Chủ đề mà tôi quan hoài là xem qua các chủ đề “nóng” trên báo chí như về vấn đề mỏng về rủi ro, về hàng tồn kho, thay đổi thành viên HĐQT một cách đột ngột hay vấn đề lương thưởng có được phản ánh tốt hơn qua thời gian hay không? Một điều đáng mừng là tôi nhìn thấy những đổi thay lớn lao, nhất là ở mảng thưa về rủi ro và sự đổi thay đó không chỉ nằm ở các nhà băng, nơi Báo cáo về rủi ro được đặt nặng khá sớm.
Mặc dầu chúng ta đang chuẩn bị cho ra đời sản phẩm phái sinh và ETF, tôi tự hỏi, nếu xảy ra tình trạng kém thanh khoản của các tài sản cơ sở thì điều gì sẽ xảy đến với thanh khoản và độ biến động của các sản phẩm phái sinh và ETF? Và người ta cũng biết rằng, độ biến động của chính sản phẩm phái sinh và ETF lại quay lại tác động đến tài sản cơ sở.
Nếu nhìn lại vấn đề rủi ro xuất phát từ đầu tư BĐS, chứng khoán và rủi ro lãi suất, trước khi khủng hoảng xảy ra và ngay cả trong thời gian đó, tôi tin rằng, những thông tin tìm được trong BCTN không nói cho nhà đầu tư biết được doanh nghiệp đang xử lý nó như thế nào.
Tại sao vậy? Chắc mỗi người có mỗi câu trả lời nhưng có thể phần chung của nhiều câu giải đáp nằm ở thái độ nhìn nhận về TTCK.
Mặt khác, các thông tin được cung cấp về quản trị các loại rủi ro đáng tin cẩn và có ích đến mức nào? chả hạn, mỏng của vàng anh Gia Lai (HAGL) năm 2012 nói rất nhiều về quản trị rủi ro và phát triển vững bền, nhưng phần lớn trong số đó là những thông báo tích cực. Nhưng sự khác biệt là sau một đôi sự kiện và thời kì, người ta có những sự thay đổi rất lớn lao về chuẩn mực vắng, luật lệ và sự nghiêm khắc của từng lớp (bao gồm báo chí, giới nghiên cứu và giới phân tích) về những thông tin từng bị rơi vào mảng xám để giới đầu tư nhỏ, ít có thông báo nội bộ được cảnh báo.
Vẫn không được đáp rõ ràng. Và có lẽ đã đến lúc chúng ta cần lấy ý kiến rộng rãi về cách thức nhà đầu tư trong và ngoài nước muốn các công cụ bàn thảo với cổ đông đó (bao gồm BCTN) thay đổi sao cho có lợi cho họ. Nói vậy để thấy, dù chỉ là một trong những nguồn thông báo dành cho những người có quan tâm, nhưng BCTN ít nhiều phản ảnh được ban lãnh đạo công ty quan hoài tới cổ đông (shareholders) và các bên can hệ (stakeholders) tới mức nào.
Đáng ngạc nhiên là sau gần 10 năm từ ngày tôi đọc được những điểm yếu kể trên, chúng vẫn tồn tại.
Tóm lược 4 điểm đó là (1) thanh khoản kém, vốn hóa thị trường và thanh khoản chỉ tụ hợp vào một số ít cổ phiếu; (2) thiếu chuồng xí pháp lý cho việc cho vay chứng khoán cũng như giao du trong ngày; (3) chính sách vĩ mô chưa ổn định; (4) chính sách quản lý rủi ro thị trường của nhiều CTCK vẫn chưa đủ chuẩn để tham gia vào chứng khoán phái sinh.
Cuối cùng, xin lưu ý là, chúng ta không nên xem xét độ minh bạch và chất lượng thông tin chỉ ở bất kỳ một bộ phận nào, chẳng hạn như thường giới hạn nó trong BCTN, mà phải nhìn trong cách thông tin được truyền tải trên mạng Internet, ở các buổi đối thoại với cổ đông, báo chí và giới phân tích. Từ chuyện về tổng thể thị trường Nhìn tổng thể thị trường, một phát biểu gần đây gây ấn tượng với tôi là nhận định của ông Phạm Ngọc Bích, Giám đốc khối khách hàng tổ chức CTCK Sài Gòn (SSI) về 4 điểm yếu của TTCK Việt Nam.
Những câu hỏi như HĐQT làm gì để được hưởng lương thưởng cao, chính xác là bao lăm, công ty được quản ra sao, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro như thế nào. Sự kiện HAGL chỉ là một sự kiện gần đây. Tôi tự hỏi, có phải bao năm qua, chúng ta chỉ “trang trí” TTCK một cách hoành tráng hơn, nhưng cái nền tảng thì vẫn vậy? Rõ ràng, ở một thị trường mà nhà cầu pháp lý hỗ trợ, coi như một phần cơ sở hạ tầng của thị trường còn thiếu, thanh khoản yếu và tụ họp vào một số ít cổ phiếu cũng như chính sách quản trị rủi ro kém của các định chế tài chính trung gian thiếu hiệu quả thì khó mà mong chờ những nhà đầu tư có tổ chức “cỡ lớn” tham dự vào thị trường.
Các thông báo và mô tả về rủi ro trong các BCTN 2012 nhiều hơn, nằm cả trong phần nội dung chính và đề cập thêm trong các Báo cáo tài chính so với những vắng từ 2005 đến 2007.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét